Ulti Clocks content

Υλικό Διαπολιτισμικής

Τα παιχνίδια της αυλής

Παιδικά τραγούδια

Ο Παραμυθάς

Πειράματα με Απλά Υλικά

Ο Μικρός Αναγνώστης

Η Γη Τώρα

Είσοδος μελών

Εορτολόγιο

Online Επισκέπτες

Έχουμε 86 επισκέπτες συνδεδεμένους

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Downloads

Πώς να μας βρείτε

Δώστε διεύθυνση που βρίσκεστε και θα σχεδιάσουμε το πώς θα μας βρείτε




3ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΕΓΑΡΩΝ, Powered by Joomla!
Προβολή αντικειμένων με βάση την ετικέτα: ζώα υπό εξαφάνιση

ΠΑΡΑΜΥΘΙ

Ο ΑΚΗΣ ΤΟ ΚΑΛΟ ΛΥΚΑΚΙ ΚΙ Η ΝΙΤΣΑ Η ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ

Κάντε κλικ εδώ για ν' ακούσετε το παραμύθι.

Σενάριο: Δ/λος : Δρομπόνης Σωτήριος
(Το σενάριο βασίστηκε κατά μεγάλο μέρος στην εργασία που εκπόνησαν οι μαθητές της Δ΄ 1 τάξης εργαζόμενοι κατά ομάδες. Η εργασία τους αφορά σχετική άσκηση του βιβλίου της Γλώσσας της Δ΄ τάξης)

Μέγαρα, Φεβρουάριος 2012

ΣΚΗΝΗ 1η

ΑΦΗΓΗΤΗΣ: Μια φορά κι έναν καιρό, σ? ένα μεγάλο, καταπράσινο βουνό, ζούσε μαζί με την οικογένειά του ο Άκης, ένα όμορφο, καλό λυκάκι. Είχε δυο πολύ μικρότερα αδελφάκια, το Ρόκο και τη Ρωξάνη. Τη μαμά του την έλεγαν Ελευθερία. Της είχαν δώσει αυτό το όνομα επειδή, όταν ήταν πολύ μικρή, είχε πιαστεί στην παγίδα ενός κυνηγού και κατόρθωσε να ελευθερωθεί μόνη της και να σωθεί. Το μπαμπά του, κανονικά, τον έλεγαν Νεκτάγριο, γιατί ήταν μεγάλος λύκος κι άγριος στην όψη. Όλοι όμως στο δάσος τον φώναζαν Νεκτάγιο. Κι αυτό, γιατί όσο άγριος και τρομερός ήταν στην όψη, τόσο καλή καρδιά είχε. Να φανταστείτε, ότι ποτέ του δεν έτρωγε υγιή ζωάκια αλλά μόνο τα άρρωστα κι ετοιμοθάνατα. Αυτό, ήταν καλό για όλα τα ζώα του δάσους ακόμη και για τους ανθρώπους που, όπως ξέρετε, δε συμπαθούν και πολύ τους λύκους. Τα άρρωστα ζωάκια απειλούσαν με την αρρώστια τους την υγεία των άλλων ζώων και των ανθρώπων, όσο για τα γέρικα κι ετοιμοθάνατα, είχαν ένα ηρωικό κι ένδοξο τέλος, πράγμα πολύ πιο σπουδαίο από το να τα βλέπουν τα άλλα ζώα να πεθαίνουν άρρωστα κι ανήμπορα σε κάποια σπηλιά. Έτσι, ο Νεκτάγιος, ο μπαμπάς του Άκη, ήταν πολύ αγαπητός στο δάσος κι όλα τα ζώα τον εκτιμούσαν και τον σέβονταν, ακόμα κι αυτά που ήξεραν ότι κάποια μέρα, όταν γεράσουν, θα γίνουν ένα ωραίο γεύμα για τη λυκοοικογένεια.
Ο Άκης, το λυκόπουλο, στο χαρακτήρα είχε μοιάσει του μπαμπά του. Ήταν καλόκαρδος κι ευγενικός, δεν έβαζε εύκολα κακό με το νου του κι ας ήταν πανέξυπνος. Στην όψη είχε μοιάσει της μαμάς του. Ήταν ένα πανέμορφο σταχτόγκριζο λυκάκι με γαλάζια ματάκια και σπινθηροβόλο βλέμμα.
Στο πίσω μέρος του βουνού έμενε μόνη της η γιαγιά του Άκη, η Φιλομήλα. Ήταν πολύ γιαγιά. Δεν έβλεπε καλά, δεν άκουγε και τόσο και περπατούσε με το ζόρι. Κάθε τόσο αρρώσταινε από λυκόπιασμα και δεν μπορούσε να κουνηθεί. Καθόταν για μέρες στο κρεβάτι μέχρι να γίνει καλά. Έτσι είχε αρρωστήσει και τώρα. Ήταν τρεις μέρες στο κρεβάτι. Ο Νεκτάγιος είχε περάσει από κει να τη δει και της είχε υποσχεθεί ότι θα της στείλει ένα καλό φαγητό για να φάει και να δυναμώσει.
Πραγματικά, μετά από λίγο έπιασε μια γριά, άρρωστη κοτούλα και την πήγε αμέσως στη γυναίκα του να τη μαγειρέψει.

ΝΕΚΤΑΓΙΟΣ: Ελευθερία, σου ?φερα μια ωραία κοτούλα για μαγείρεμα. Μαγείρεψέ τη Σούπα Αυγολέμονο, να τη στείλουμε στη μάνα μου τη Φιλομήλα, που είναι άρρωστη. Έχει ανάγκη από καλό φαγητό για να δυναμώσει και να γίνει καλά.
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ:
Εντάξει Νεκτάγιε. Θα τη μαγειρέψω αμέσως. Εσύ πήγαινε στο δάσος να βρεις και τίποτ? άλλο να φάμε κι εμείς. Καθώς θα φεύγεις, πες και στον Άκη να έρθει σε λίγη ώρα εδώ να τον στείλω να πάει το φαγητό στη γιαγιά.
ΝΕΚΤΑΓΙΟΣ:
Πηγαίνω. Σε δυο ώρες θα έχω γυρίσει. Να κρατήσεις λίγη σούπα για τα μικρά, το Ρόκο και τη Ρωξάνη. Πρέπει κι αυτά να φάνε να μεγαλώσουν.
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ:
Μείνε ήσυχος Νεκτάγιε. Ξέρω εγώ τι θα κάνω. (Μετά από λίγη ώρα) Ποπό! Η γέρικη κοτούλα με το ζουμάκι της έγινε μούρλια. Η γιαγιά θα τρελαθεί από τη χαρά της. Α, να κι ο Άκης. Πάνω στην ώρα έρχεται.
ΑΚΗΣ:
Γεια σου μαμά. Τι με θέλεις;
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ:
Άκη, θέλω να πας στη γιαγιά σου φαγητό. Είναι άρρωστη και της μαγείρεψα μια κοτούλα που έφερε ο μπαμπάς σου.
ΑΚΗΣ:
Ναι μαμά. Θα πάω. Θέλω κι εγώ πολύ να δω τη γιαγιά. Την αγαπώ κι όποτε πηγαίνω στο σπίτι της μου δίνει γλυκάκια και μου λέει παραμύθια. Την προηγούμενη φορά μου ?πε για την πονηρή αλεπού, την κυρα-Μάρω, που με την πονηριά της άρπαξε το φαγητό από τον κόρακα που στεκόταν ψηλά σ? ένα κλαδί του δένδρου.
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ:
Αλήθεια; Πώς τα κατάφερε η πονηρή κυρα-Μάρω;
ΑΚΗΣ:
Να, του είπε ότι τραγουδάει πολύ ωραία κι ότι θα ?θελε ν? ακούσει ένα τραγούδι του. Αυτός, σαν χαζούλης, την πίστεψε κι άνοιξε το στόμα του να τραγουδήσει.  Αμέσως του ?πεσε το φαγητό από το στόμα κι η κυρα-Μάρω από κάτω το άρπαξε και το ?κανε μια μπουκιά.
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ:
(Γελάει δυνατά) Χα, χα, χα! Πραγματικά χαζούλης ο κόρακας. Πού ακούστηκε ότι έχει ωραία φωνή για τραγούδι. Αφού την τελευταία φορά που έγινε διαγωνισμός τραγουδιού στο δάσος, το πρώτο βραβείο πήρε το αηδόνι και το δεύτερο η καρδερίνα. Ο κόρακας με τα κρα ? κρα κι ο Μένιος ο γαϊδαράκος, με τα γκα ? γκα , πήρανε την τελευταία θέση. Τέλος πάντων, στο θέμα μας τώρα. Θέλω να μου υποσχεθείς ότι θα προσέχεις πολύ στο δρόμο. Έχω μάθει ότι στο δάσος κυκλοφορούν λαθροκυνηγοί. Βάζουν παγίδες και πιάνουν τα ζώα του δάσους. Άλλα τα σκοτώνουν για το δέρμα ή το κρέας τους κι άλλα τα βάζουν σε κλουβιά και τα πουλάνε σε άλλους ανθρώπους ή στο ζωολογικό πάρκο.
ΑΚΗΣ:
Μα γιατί το κάνουν αυτό μητέρα; Δεν αγαπούν καθόλου τα ζώα;
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ:
Έτσι φαίνεται. Κι επιπλέον, θέλουν να κερδίσουν χρήματα.
ΑΚΗΣ:
Μα το δάσος είναι το σπίτι μας. Εμείς δεν πήγαμε ποτέ στο δικό τους σπίτι να τους κάνουμε κακό.
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ:
Το ξέρω Άκη αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα. Από τους λαθροκυνηγούς έχουν χαθεί πολλά ζώα. Και πολλά άλλα, όπως εμείς οι λύκοι, οι αλεπούδες και τα ξαδέρφια μας, τα τσακάλια, κοντεύουν να εξαφανισθούν τελείως. Προχθές άκουσα στις ειδήσεις ότι κινδυνεύει μ? εξαφάνιση η καφέ αρκούδα κι ξαδέρφη της, η άσπρη, που ζει στο βόρειο πόλο. Ακόμα κινδυνεύουν: το ελάφι, η φώκια, η φάλαινα και χιλιάδες άλλα ζωάκια μικρά και μεγάλα που δε θυμάμαι τα ονόματά τους.
ΑΚΗΣ:
Δηλαδή κινδυνεύουμε κι εμείς μαμά;
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ:
Ακριβώς, μωρό μου. Γι? αυτό πρόσεχε πολύ. Μην σταματήσεις πουθενά στο δρόμο. Κι αν δεις μπροστά σου κανένα περίεργο σιδερένιο πράγμα ή ανθρώπους μη πλησιάσεις καθόλου. Μου υπόσχεσαι ότι θα πας όσο πιο γρήγορα γίνεται στη γιαγιά;
ΑΚΗΣ:
Εντάξει μανούλα, στο υπόσχομαι! Μείνε ήσυχη, δε θα χαζέψω πουθενά.
(Η λύκαινα δίνει στο λυκόπουλο το φαγητό κι αυτό φεύγει.)
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ:
(Αποχαιρετά τον Άκη). Στο καλό. Μέχρι το απόγευμα να ?χεις γυρίσει.
ΑΚΗΣ:
(Φεύγοντας απ? τη σκηνή) Γεια σου μαμάαα!

ΣΚΗΝΗ 2η

ΑΦΗΓΗΤΗΣ: Ο Άκης άρχισε να ξεμακραίνει από το σπίτι του και σε λίγο μπήκε στο δάσος. Μόλις έφτασε στο σημείο που ο μεγάλος δρόμος χωριζόταν σε δυο μικρότερα δρομάκια είδε ένα όμορφο κοριτσάκι με κόκκινη κάπα και κόκκινο σκουφάκι που μάζευε αγριολούλουδα.
( Ο Άκης κάνει το γύρο της αίθουσας τραγουδώντας και μπαίνει στη σκηνή)

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΑΚΗ:
(Μελωδία: Από το τραγούδι του Γ. Ζαμπέτα «Το φανταράκι»)

Είμ? ένα μικρό λυκάκι
κι όλοι με φωνάζουν Άκη
πάω στη γιαγιά μου φαγητό.

Θα μου πει παραμυθάκια,
θα μου δώσει και γλυκάκια
και πολύ θα ευχαριστηθώ.

Ωωωω! Μάνα μου γλυκιά.
Ωωωω! Πάω στη γιαγιά.  (δις)

Αγαπάω τα ζωάκια
κι όλο θέλω παιχνιδάκια
και τραγούδι και χορό.

Χελωνάκια, λαγουδάκια,
άνθη, δέντρα και πουλάκια,
έχω φίλους μου εγώ.

Ωωωω! Μάνα μου γλυκιά.
Ωωωω! Πάω στη γιαγιά.  (δις)

ΑΚΗΣ: (Έχει φθάσει κοντά στην Κοκκινοσκουφίτσα) Ωχ! Ένα κοριτσάκι με κόκκινο σκουφάκι. Ας προσπεράσω γρήγορα, γιατί η μαμά είπε να μην πλησιάσω ανθρώπους.
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Ε, λυκάκι. Για πού πηγαίνεις έτσι βιαστικά; Πες και καμιά καλημέρα.
ΑΚΗΣ:
Συγγνώμη κοριτσάκι. Βιάζομαι. Πηγαίνω φαγητό στην άρρωστη γιαγιά μου.
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Είναι άρρωστη η γιαγιά σου; Ω! Λυπάμαι πολύ. Πώς θα ?θελα να τη βοηθήσω την καημένη. Και πού μένει η γιαγιά σου;
ΑΚΗΣ:
Μένει μόνη της στο πίσω μέρος του βουνού κι είναι πολύ αδύναμη, δεν μπορεί να σηκωθεί απ? το κρεβάτι. Αλλά τώρα με συγχωρείς, φεύγω γεια σου. (Προχωρεί να βγει από τη δεξιά πόρτα της σκηνής αλλά η Κοκκινοσκουφίτσα τον σταματάει.)
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Περίμενε καλέ. Μια στιγμή. Πάτα και λίγο φρένο. Γιατί πας απ? αυτόν το δρόμο; Θ? αργήσεις πολύ.
ΑΚΗΣ:
Πάντα απ? το δεξιό δρόμο πηγαίνω στη γιαγιά. Είναι ο πιο γρήγορος.
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Κάνεις λάθος αγαπητό μου λυκάκι. Ο αριστερός δρόμος είναι ακόμη πιο γρήγορος. Το ξέρω γιατί έχω περάσει απ? αυτόν. Σε λίγη ώρα σε βγάζει στο πίσω μέρος του βουνού.
ΑΚΗΣ:
Σίγουρα είναι ο πιο γρήγορος;
(Διστάζει να πιστέψει την Κοκκινοσκουφίτσα.)

ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Μα φυσικά. Ψέματα θα σου πω. Εγώ αγαπώ τους λύκους και ιδιαίτερα τα λυκάκια, όπως εσύ. Κι επειδή λυπήθηκα πολύ για τη γιαγιά σου, ορίστε πάρε τα λουλούδια που έχω μαζέψει να της τα προσφέρεις σαν δώρο. Είμαι σίγουρη ότι θα της αρέσουν πολύ.
ΑΚΗΣ:
Είναι πανέμορφα. Έχουν πολλά χρώματα κι ευωδιάζουν. (Μετά το δωράκι που του δίνει, πείθεται. Ρίχνει ματιές δεξιά κι αριστερά στους δυο δρόμους που ανοίγονται μπροστά του κι αποφασίζει ν? ακολουθήσει τον αριστερό) Εντάξει μ? έπεισες. Θα πάω από τον αριστερό δρόμο, αν και δεν έχω ξαναπάει απ? αυτόν.
(Η Κοκκινοσκουφίτσα χαίρεται με την επιλογή του)

ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Μπράβο λυκάκι μου! Μα τόση ώρα μιλάμε και δε μου ?πες το όνομά σου.
ΑΚΗΣ:
Με λένε Άκη. Εσένα;
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Εμένα με λένε Νίτσα Κοκκινοσκουφίτσα.
ΑΚΗΣ:
Γεια σου Κοκκινοσκουφίτσα και σ? ευχαριστώ για τα λουλούδια και για το δρόμο που μου έδειξες.
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:(Στον Άκη)
Γεια σου Άκη. Στο καλό! (Μονολογεί πονηρά) Σε λίγο θα βάλω εσένα και τη γιαγιά σου στο κλουβάκι. (Στο κοινό) Πρώτη μου φορά βλέπω τόσο χαζό κι απονήρευτο λυκάκι. Πίστεψε αμέσως όσα του είπα για το δρόμο. Κι ύστερα λένε πως οι λύκοι είναι έξυπνα ζώα. Χα, χα! Ας γελάσω! Τρέχω αμέσως στο σπίτι να πάρω τα μεγάλα, ξύλινα κλουβιά του μπαμπά. Μ? αυτά θα πιάσω δυο λύκους και του θα δείξω τι αξίζω.

ΣΚΗΝΗ 3η

ΑΦΗΓΗΤΗΣ: Η Κοκκινοσκουφίτσα έτρεξε στο σπίτι της, πήρε δυο μεγάλα, ξύλινα κλουβιά και πήγε κατ? ευθείαν στο σπιτάκι της γιαγιάς λύκαινας. Χτύπησε απαλά την πόρτα και με τη γλυκιά παιδική φωνή της, είπε: «Άνοιξε γιαγιούλα μου. Είμαι ο Άκης, το εγγονάκι σου. Σου ?φερα φαγητό να φας να δυναμώσεις, που είσαι άρρωστη». Η γιαγιά Φιλομήλα, που εκείνη τη στιγμή έτρωγε μερικά μήλα, γιατί κάνουν καλό στην υγεία, χωρίς να βάλει κακό με το μυαλό της, άνοιξε την πόρτα. Τότε η Κοκκινοσκουφίτσα όρμησε μέσα, άρπαξε τη γιαγιά και την έβαλε στο ένα κλουβί. Ύστερα  το έκρυψε έξω από το σπίτι, μακριά, πίσω από τους θάμνους. Γύρισε πίσω, φόρεσε το σκούφο της γιαγιάς, έβαλε το δεύτερο κλουβί κοντά στο κρεβάτι, ξάπλωσε και περίμενε να έρθει ο Άκης. Εν τω μεταξύ, ο Άκης άργησε, γιατί ο δρόμος που είχε πάρει είχε πολλές στροφές, ανηφόρες και κατηφόρες. Ρωτούσε τα ζωάκια που συναντούσε κάθε τόσο κι εκείνα του έλεγαν πως ήθελε ακόμα αρκετή ώρα μέχρι να φτάσει στο σπίτι της γιαγιάς του. Τελικά, ύστερα πολλή ώρα, έφτασε. Κατακουρασμένος χτύπησε την πόρτα.
(Ακούγονται χτύποι)

ΑΚΗΣ: Άνοιξε γιαγιούλα μου. Είμαι ο Άκης, το εγγονάκι σου.
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Έλα Άκη μου. Πέρασε αγόρι μου. Η πόρτα είναι ανοιχτή.
ΑΚΗΣ:
Σου ?φερα φαγητό να φας να δυναμώσεις, που είσαι άρρωστη.
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Σ? ευχαριστώ! Ακούμπησέ το πάνω στο τραπέζι.
ΑΚΗΣ:
Γιαγιά, γιατί η μύτη σου είναι τόσο μικρή και κόκκινη;
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Απ? το συνάχι Άκη μου.
ΑΚΗΣ:
Μα και τ? αυτιά σου είναι πιο μικρά.
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Απ? τα γεράματα παιδί μου. Και γι? αυτό δεν ακούω καλά.
ΑΚΗΣ:
Και τα μάτια σου, απ? ό,τι θυμάμαι, ήταν πιο μεγάλα.
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Η ηλικία μου φταίει μωρό μου. Έλα πιο κοντά να σε βλέπω καλύτερα.
ΑΚΗΣ:
Γιαγιά γιατί έχεις αυτό κλουβί δίπλα στο κρεβάτι σου;
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Για να σε βάλω μέσα. (Πετάγεται απότομα από το κρεβάτι, αρπάζει το λυκάκι και το βάζει στο κλουβί)
ΑΚΗΣ:
Ω! Μα δεν είσαι η γιαγιά μου. Είσαι η Κοκκινοσκουφίτσα.
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Βεβαίως και δεν είμαι η γιαγιά σου μικρέ μου. Είμαι, όπως πολύ καλά κατάλαβες, η Νίτσα η Κοκκινοσκουφίτσα.
ΑΚΗΣ:
Μα γιατί το κάνεις αυτό; Πού είναι η γιαγιά μου; Τι της έκανες;
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Η γιαγιά σου είναι στο άλλο κλουβί που έχω κρύψει πίσω από τους θάμνους.
ΑΚΗΣ:
(Στο κοινό) Αχ! Καλά μου είπε η μαμά μου να μην πλησιάσω ανθρώπους. Ορίστε τώρα τι παθαίνω. Βοήθεια, βοήθεια Παιδιά! Σας παρακαλώ, πείτε στην Κοκκινοσκουφίτσα να μ? ελευθερώσει. (Περιμένει την απάντηση του κοινού και μετά απευθύνεται στην Κοκκινοσκουφίτσα) Μα δε σου έκανα κανένα κακό. Εγώ σε συμπάθησα κι ήθελα να σου προτείνω να γίνουμε φίλοι, να ?ρθεις μια μέρα να παίξουμε στο δάσος μαζί με τ? άλλα ζωάκια, τ? αλεπουδάκια, τα χελωνάκια και τα τρία γουρουνάκια, να φάμε σταφύλια και σύκα και να περάσουμε μια αξέχαστη μέρα.
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Εγώ όμως δεν αγαπώ τους λύκους, γιατί είναι κακοί και μπορούν να φάνε κι ένα μεγάλο άνθρωπο, πόσο μάλλον ένα κοριτσάκι σαν κι εμένα.
ΑΚΗΣ:
Αυτό είναι μεγάλο ψέμα. Είναι ένα παραμύθι. Εμείς οι λύκοι ζούμε μόνο στο δάσος και δεν πειράζουμε τους ανθρώπους. Ο μπαμπάς μου ο Νεκτάγιος πιάνει μόνο άρρωστα και πολύ γέρικα ζωάκια και ποτέ δεν έχει επιτεθεί σ? εσάς τους ανθρώπους. Έλα Κοκκινοσκουφίτσα, ελευθέρωσε κι εμένα και τη γιαγιά μου τη Φιλομήλα. (Η Κοκκινοσκουφίτσα σκέφτεται τα λόγια του Άκη και κάνει βόλτες στη σκηνή)

ΑΦΗΓΗΤΗΣ: Ο Άκης στενοχωρημένος έβλεπε πως δεν μπορούσε να κάνει την Κοκκινοσκουφίτσα να πιστέψει ότι οι λύκοι είναι καλοί και κάνουν καλό στο δάσος. Άρχισε τότε να κλαίει δυνατά και σε μια στιγμή έβγαλε μια μακρόσυρτη δυνατή κραυγή σε πολύ ψηλό τόνο, άνω Fa δίεση, που ακούστηκε σ? όλη την περιοχή. Για καλή του τύχη, λίγο πιο πέρα έκανε την καθημερινή περιπολία του στο δάσος ο δασοφύλακας, ο κύριος Δήμος με το βοηθό του Ιάκωβο. Άκουσε τη λυκίσια κραυγή και σαν παλιός κι έμπειρος δασοφύλακας κατάλαβε ότι ήταν κραυγή αγωνίας που καλούσε σε βοήθεια. Χωρίς να χάσει καιρό τρέχει αμέσως στο σπίτι της γιαγιάς Φιλομήλας.

ΔΗΜΟΣ: (Μπαίνει μαζί με τον Ιάκωβο στη σκηνή) Επ! Τι συμβαίνει εδώ;
ΑΚΗΣ:
Βοήθεια, βοήθεια κύριε Δήμο. Σώσε με.
ΔΗΜΟΣ:
Άκη γιατί είσαι μέσα στο κλουβί; Τι γίνεται εδώ Κοκκινοσκουφίτσα;
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Έπιασα δυο άγριους λύκους.
ΔΗΜΟΣ:
Και γιατί παρακαλώ; Δεν ξέρεις ότι απαγορεύεται αυστηρά να πιάσεις λύκο; Μπορεί να τιμωρηθείς με μεγάλο πρόστιμο γι? αυτό που έκανες.
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Μα κινδυνεύουμε απ? αυτούς. Μπορούν να μας φάνε.
ΙΑΚΩΒΟΣ:
Κάνεις λάθος μικρή μου. Το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει. Εμείς οι άνθρωποι κυνηγάμε και σκοτώνουμε τους λύκους και κοντεύουν να εξαφανισθούν από το βουνό. Το ξέρεις ότι σ? όλο το βουνό έχει απομείνει μόνο η οικογένεια του Άκη; Κι ακόμα ξέρεις ότι χάρις τους λύκους, που τρώνε τ? άρρωστα ζώα, δεν αρρωσταίνουν τ? άλλα ζώα κι εμείς οι άνθρωποι; Τους χρωστάμε μεγάλη χάρη και κανονικά πρέπει να τους αγαπάμε και να φροντίζουμε να μην πάθουν ποτέ κακό γιατί τότε θα κινδυνέψουμε πραγματικά από μεγάλες αρρώστιες.
ΑΚΗΣ:
Στο είπα Κοκκινοσκουφίτσα. Σε παρακαλώ ελευθέρωσέ με. Έλα να γίνουμε φίλοι.
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
(Μετανιωμένη) Συγγνώμη Άκη. Παρασύρθηκα απ? αυτό που κάνει ο μπαμπάς μου και θέλησα να του δείξω τι αξίζω κάνοντας κι εγώ το ίδιο. Έκανα λάθος. Θα ελευθερώσω αμέσως κι εσένα και τη γιαγιά σου και θα σπάσω τα κλουβιά του μπαμπά μου να μην πιάνει ζώα του δάσους. (Η Κοκκινοσκουφίτσα σπάει το κλουβί κι ελευθερώνει τον Άκη.)
ΑΚΗΣ:
Γιούπιιιι! Μπράβο Κοκκινοσκουφίτσα. Το ?ξερα πως είσαι καλή.
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Θέλεις να γίνουμε αληθινοί φίλοι για πάντα;
ΑΚΗΣ:
Μα και βέβαια! Αφού εγώ στο ζήτησα πρώτος.
ΔΗΜΟΣ:
Μπράβο σας! Κι έτσι θα ξανάρθει η χαρά κι ηρεμία στο δάσος.
ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑ:
Αύριο θα τα πω όλα στους συμμαθητές μου στο σχολείο και θα τους προτείνω να οργανώσουμε μια εκδήλωση για την προστασία του δάσους και των ζώων που ζουν σ? αυτό. Πρέπει κι εμείς οι άνθρωποι κάποτε να μάθουμε να σεβόμαστε τα ζώα και τα φυτά του δάσους. Μας αγαπάτε πολύ και μας δίνετε τόσα πολλά κι εμείς γι?  αντάλλαγμα σας κάνουμε κακό! Ω! Πόσο λυπάμαι και ντρέπομαι.
ΙΑΚΩΒΟΣ:
Μη ντρέπεσαι Κοκκινοσκουφίτσα. Όλοι κάνουμε λάθη. Όμως τώρα χάρη σ? εσένα οι φίλοι σου θα μάθουν ν? αγαπούν και να προστατεύουν το δάσος και τα ζώα. ΑΚΗΣ: Μπράβο, μπράβο Κοκκινοσκουφίτσα. Ζήτω η φιλία ζώων και ανθρώπων.

ΑΦΗΓΗΤΗΣ: Η Κοκκινοσκουφίτσα κατάλαβε το λάθος της κι από κείνη τη μέρα αγαπούσε όλα τα ζώα του δάσους. Όταν μπορούσε πήγαινε κι έπαιζε χαρούμενα μαζί τους. Με τον Άκη, το σταχτόγκριζο λυκάκι, γίνανε οι καλύτεροι φίλοι. Και ζουν τώρα καλά και στο μέλλον ακόμη καλύτερα.

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΚΟΚΚΙΝΟΣΚΟΥΦΙΤΣΑΣ:

Κάντε κλικ εδώ για ν' ακούσετε το τραγούδι.

Στίχοι: 1η Στροφή: Αγγελική Καψάσκη: «ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΜΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ» , Εκδ. ΚΑΨΑΣΚΗ, Αθήνα 1996, σελ 138,  2η και 3η Στροφή: Δρομπόνης Σωτήριος

Μελωδία: Δρομπόνης Σωτήριος

Στο δάσος τι όμορφα που ?ναι παιδιά!
Ολόγλυκα εκεί κελαηδούν τα πουλιά,
νερά δροσερά πώς κυλούνε γοργά,
λουλούδια δροσάτα σκορπούν ευωδιά.

Λαγοί, χελωνάκια, λυκάκια μικρά,
κοτσύφια, γεράκια, αετοί στα ψηλά,
γιδούλες, λαφάκια, αλεπού πονηρή,
τσακάλια, αρκουδάκια, που ζούνε μαζί.

Στο δάσος μ? αρέσει πολύ να γυρνώ,
το κόκκινο σκουφάκι μου πάντα φορώ.
[
Φυτά και ζωάκια πολύ τ? αγαπώ,
όμορφη φύση μου σ? ευχαριστώ.] (δις)

Τέλειωσε ένα παραμύθι
κι όμως? τόσο αληθινό!
Κινδυνεύουν τα λυκάκια,
κάνουμε κάτι γι? αυτό;

Πείτε το και στους γονείς σας,

στον παππού και στη γιαγιά:
είναι φίλοι μας τα ζώα
μα δε ζούνε στα κλουβιά.

Σπίτι έχουνε το δάσος,

θέλουνε τη λευτεριά,
τη δική μας την αγάπη
κι όχι την απανθρωπιά.

Απ? τη γη να μη χαθούνε,
ας φροντίσουμε γι? αυτό.
Σεβασμό στο περιβάλλον
να μην πάθουμε κακό.

ΤΕΛΟΣ

Ο ΛΥΚΟΣ ΕΙΝΑΙ ΣΤ' ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΚΟΣ;

Του Λευτέρη Χ. Θεοδωρακόπουλου

Τέλος τα παραμύθια που παρουσίαζαν τους λύκους ως τους κακούς της υπόθεσης. Δεν γίνεται η «κοκκινοσκουφίτσα» να είναι πάντα αγία και άμοιρη ευθυνών και  την ίδια ώρα ο λύκος να βρίσκεται στα πρόθυρα της εξαφάνισης .

Ο λύκος είναι ένα από το πιο παρεξηγημένα άγρια ζώα. Σύμβολο δύναμης εξυπνάδας αλλά και φόβου, κυνηγήθηκε επίμονα από τον άνθρωπο.

Υπήρξε το θηλαστικό με τη μεγαλύτερη γεωγραφική εξάπλωση στον πλανήτη μετά τον άνθρωπο, αλλά σήμερα αποτελεί ένα είδος που απειλείται με εξαφάνιση.

Από το 14οαι. και μετά οι συστηματικές προσπάθειες εξόντωσής του οδήγησαν στην εξαφάνιση του από 14 χώρες της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης και γενικά από ένα μεγάλο μέρος του Βορείου Ημισφαιρίου. Αποτέλεσμα της επικήρυξης ήταν η οριστική εξαφάνιση του λύκου από τη Πελοπόννησο ήδη από το 1940.

Για αρκετές δεκαετίες οι κάτοικοι των αγροτικών κυρίως περιοχών, εξόντωναν τους λύκους με δόκανα και δολώματα και επιδεικνύοντας μέλη του ζώου εισέπρατταν αμοιβή από τα κατά τόπους δασαρχεία. Το 1993 απαγορεύτηκε η εξόντωσή του με την ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της Κοινοτικής  Οδηγίας 92/43 (για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας) και ο λύκος συμπεριλήφθηκε στη λίστα των απειλούμενων ειδών, που προστατεύονται.

Ο λύκος στην Ελλάδα

Ο λύκος πριν το 1924 εξαπλωνόταν με μεγάλους πληθυσμούς σε όλες τις ηπειρωτικές περιοχές. Το 1924 ξεκίνησε η επικήρυξή του μαζί με άλλα «επιβλαβή» είδη, όπως      η αλεπού, το τσακάλι και το κουνάβι. Μέχρι το 1981 η χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων που περιείχαν στρυχνίνη ήταν από τις πιο διαδεδομένες πρακτικές θανάτωσης.
-Στην Κεντρική Μακεδονία και Θράκη, ανατολικά του ποταμού Αξιού. Ο πληθυσμός αυτός επικοινωνεί με τον πληθυσμό του λύκου στη Βουλγαρία.
-Δυτικά του ποταμού Αξιού μέχρι το Νομό Φωκίδας.
Τα τελευταία χρόνια, έχει παρατηρηθεί ανάκαμψη του πληθυσμού προς τις νοτιότερες περιοχές της Στερεάς Ελλάδας, (Φωκίδα, Αιτωλοακαρνανία, και Ευρυτανία), από όπου είχε εξαφανιστεί για πολλά χρόνια. Η ανάκαμψη αυτή, οφείλεται στη μείωση της χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων, στο νομικό καθεστώς προστασίας του καθώς και στην εγκατάλειψη ή μείωση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων σε κάποιες περιοχές.
Παρά την ευρύτατα διαδεδομένη πεποίθηση ότι ο λύκος αντιμετωπίζει εχθρικά τον άνθρωπο η αλήθεια είναι ότι τον φοβάται και τον αποφεύγει. Οι συναντήσεις λύκου και ανθρώπων που καταγράφονται δεν γίνονται από την πρόθεση του λύκου να βλάψει τον άνθρωπο, αλλά από την ανάγκη του για την εξεύρεση τροφής προκειμένου να επιβιώσει. Η παρουσία του λύκου στα φυσικά οικοσυστήματα, όπως και κάθε άλλου ζωντανού πλάσματος, είναι απαραίτητη για την ομαλή λειτουργία των φυσικών διεργασιών. Η προστασία των «συγκατοίκων» του πλανήτη μας είναι υπόθεση όλων μας.

Τα βήματα του Λύκου στην Ιστορία αλλά και στη Μυθολογία

Μια εξαίρετη έρευνα για την παρουσία του Λύκου ως ον στον πλανήτη, στη μυθολογία αλλά και στις παραδόσεις των λαών έχει κάνει η Χαρούλα Κρομυάδου, η οποία είναι Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ αλλά και Συντονίστρια της ομάδας Ο ΛΥΚΟΣ ΜΑΣ ΕΝΩΝΕΙ.

Η έρευνα που ακολουθεί  είναι της Κας Κρομυάδου.

Συμβίωση λύκου-ανθρώπου

Στην ιστορία και την προϊστορία του ανθρώπου, ο άνθρωπος και ο λύκος προϋπήρχαν και βοηθούσαν ο ένας τον άλλο ως τα δύο ανώτερα θηλαστικά-θηρευτές. Μέχρι και πριν 400 χρόνια ο λύκος ήταν ο δεύτερος αμέσως μετά τον άνθρωπο ως το πιο πετυχημένο και εξαπλωμένο θηλαστικό στη Βόρεια Αμερική.  Υπάρχουν εκτεταμένα στοιχεία ότι πριν βρεθούν σε αντιπαλότητα  ο λύκος και ο άνθρωπος-κυνηγός, παγκοσμίως απολάμβαναν τη συμβίωσή τους καθώς η ύπαρξη του ενός επωφελούσε την ύπαρξη του άλλου (Mowat 1963: 29).

Θεωρείται ότι οι λύκοι που ζούσαν κοντά στους ανθρώπινους καταυλισμούς λειτουργούσαν ως προειδοποιητικά συστήματα για τους ανθρώπους. Λόγω της αισθητηριακής τους οξύτητας και της ικανότητάς τους να επικοινωνούν μέσω των ουρλιαχτών, προειδοποιούσαν με τον τρόπο αυτό τους ανθρώπους για την προσέγγιση αντιπάλων.
Για πολλούς από τους ιθαγενείς Αμερικάνους της Βόρειας Αμερικής, ο λύκος αποτελούσε αντικείμενο σεβασμού εξαιτίας της ισχυρής του αφοσίωσης και της στοργής του προς την αγέλη του, των ικανοτήτων του ως κυνηγός και του ρόλου του στο να καθορίζει την υγεία των ζώων που κυνηγά σκοτώνοντας το αδύναμο, άρρωστο και υπέργηρο.
Όμως την εποχή του Μεσαίωνα η σχέση ανθρώπου και λύκου αλλάζει οριστικά τόσο στην Ευρώπη όσο και στη Βόρεια Αμερική. Μέσα σε λίγους αιώνες ο λύκος εξαφανίζεται από το Μεξικό, τον Καναδά, σε πολλές από τις πολιτείες της νότιας Αλάσκας αλλά και από την Σκωτία, την Αγγλία και την Ιρλανδία. Η αλλαγή αυτή -αλλά και η ανέκαθεν ανταγωνιστική σχέση του δυτικού ανθρώπου με τον εξίσου ικανό ως κυνηγό λύκο- οδηγεί το ζώο αυτό σε εξαφάνιση, εξευτελισμό και πολύ συχνά βίαιο βασανισμό και είναι αποτυπωμένη στην μυθολογία και τη λογοτεχνία. Παρακάτω σκιαγραφείται η απεικόνιση του λύκου σε παραμύθια, μύθους και λαϊκές ιστορίες.

Ο λύκος οι μύθοι και τα παραμύθια

Ο λύκος έχεις δυσφημιστεί πολύ στη δυτική λογοτεχνική παράδοση κάτι που έχει βλάψει τη επιβίωσή του. Η προκατάληψη και ο φόβος έχουν δημιουργήσει ένα φανταστικό τέρας που με συνέπεια παίζει τον κακό στις ευρωπαϊκές ιστορίες.
Η παρουσία του λύκου είναι έντονη τόσο στην αρχαία ελληνική μυθολογία όσο και στην αρχαία ελληνική γραμματεία. Στους αρχαίους μύθους συνδέεται με τους θεούς Απόλλωνα, Άρτεμη και Δία ενώ συχνά οι θεοί μεταμορφώνουν τους ανθρώπους σε λύκους για να τους τιμωρήσουν. Στα αρχαία ελληνικά κείμενα ο λύκος αναφέρεται στον Ηράκλειτο, τον Αίσωπο, τον Αριστοτέλη, τον Πλάτωνα και τον Ηρόδοτο. Στις αναφορές αυτές, αντικατοπτρίζονται άμεσα οι λαϊκές δοξασίες για το λύκο και παρουσιάζουν συνήθως την εικόνα του ως ζώο άγριο, πονηρό και επιθετικό προς τους ανθρώπους και τα άλλα ζώα. Σπανιότερα, ο λύκος χαρακτηρίζεται κοινωνικός και γενναίος.

Ελληνική μυθολογία

Ο Λυκάονας, γιος του Πελασγού και πρώτος βασιλιάς της Αρκαδίας, θέσπισε τη λατρεία του Δία. Μετά από καιρό, ο Δίας πληροφορήθηκε ότι οι γιοι του Λυκάονα αμελούσαν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα και ήταν αυθάδεις απέναντι στον πατέρα τους. Ο Δίας τους επισκέφτηκε, μεταμορφωμένος σε εργάτη. Οι γιοι του Λυκάονα  τον καλωσόρισαν και έπεισαν τον πατέρα τους να σερβίρουν στον ξένο ανθρώπινο κρέας, για να διαπιστώσουν εάν είναι ο Δίας. Έτσι και έγινε. Όταν, όμως, ο Δίας κατάλαβε την ανόσια πράξη τους, τους μεταμόρφωσε σε λύκους και έφυγε θυμωμένος. Όσον αφορά τον Αίσωπο, στον λύκο αποδίδεται το ανθρώπινο χαρακτηριστικό της εξαπάτησης του αθώου σε αντίθεση με την αλεπού που της αποδίδεται έντονη οξυδέρκεια (μύθος Ο Λύκος και η Αλεπού).

Από την λύκαινα της Ρώμης στο δρόμο της κόλασης

Πριν από τον Μεσαίωνα, ο λύκος παρουσιάζεται ως στοργική μητρική φιγούρα στην ιστορία του Ρώμου και του Ρωμύλου, δύο μικρά παιδιά που ?σύμφωνα με τον μύθο- τα θήλασε και τα ανέθρεψε μια λύκαινα. Ενώ στην άλλη άκρη του Ατλαντικού ο λύκος κατέχει θέση ευλαβείας από τους Ιθαγενείς Αμερικάνους και η φυλή  Nez Perces  λατρεύει τον λύκο ως πρόγονο της ανθρώπινης φυλής.

Από την αρχή όμως των μεσαιωνικών χρόνων ο λύκος αρχίζει και καταγράφεται ως σύμβολο της αγριότητας και της απληστίας στη δυτική λογοτεχνία. Οι αιρετικοί δάσκαλοι αποκαλούνταν «λύκοι» από τους ιεροκήρυκες τον Μεσαίωνα ενώ στην τοιχογραφία του Andrea de Firenze, Ο δρόμος προς τη Σωτηρία, στο ισπανικό παρεκκλήσι της Santa Maria Novella στην Φλωρεντία, οι λύκοι που επιτίθενται συμβολίζουν τους αιρετικούς.

Η προσπάθεια της μεταστροφής και η συμβολή του Αρκτούρου

Τα τελευταία χρόνια, παρατηρείται μεταστροφή  της αρνητικής εικόνας του λύκου στα ελληνικά παραμύθια, τα κόμικς και την παιδική λογοτεχνία. Ο λύκος πρωταγωνιστεί σε πολλές ιστορίες χωρίς να είναι ο κακός, αλλά ο ήρωας περιπετειών με καλό τέλος και αστείων καταστάσεων.

Τα τρία μικρά λυκάκια του Ε. Τριβιζά ταλαιπωρούνται από το Ρούνι, το κακό γουρούνι, αλλά στο τέλος συμφιλιώνονται μαζί του και ζουν στιγμές χαράς και ευτυχίας ενώ στον Καλό Λύκο του Αρκά παρουσιάζεται, μέσα από μια χιουμοριστική διάθεση, ο έρωτας του λύκου για μια προβατίνα.

Στην προσπάθειά του να επαναπροσδιορίσει τη σχέση του με το φυσικό περιβάλλον ο σύγχρονος άνθρωπος αλλάζει και τη στάση του απέναντι στο λύκο. Έτσι, ο λύκος σε αρκετά σύγχρονα λογοτεχνήματα προβάλλεται πια ως άγριο ζώο που ζει στη φύση και όχι ως εχθρός μας.

Παρ? όλα αυτά η αρνητική σχέση ανθρώπου και λύκου δεν έχει μεταβληθεί αισθητά στη χώρα μας. Με την προϋπόθεση ότι οι μύθοι, τα παραμύθια και οι λαϊκές παραδόσεις συνέβαλαν στη δαιμονοποίηση του λύκου, ίσως τα τελευταία δείγματα γραφής που αναφέρθηκαν παραπάνω συμβάλλουν και στην αποκατάστασή του ως άγριου ζώου και πολύτιμου κρίκου στα ελληνικά δασικά οικοσυστήματα.
Ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ συστηματικά και επί χρόνια δραστηριοποιείται προς την κατεύθυνση αυτή.

Παροιμίες με πρωταγωνιστές Λύκους

Στην ελληνική παράδοση συναντάμε πολλές φορές παροιμίες με ζώα και ιδιαίτερα με λύκους ( π.χ έβαλες το λύκο να φυλάει τα πρόβατα, Ο λύκος δε βρωμίζει τη φωλιά του, Ο λύκος έχει τ? όνομα κι η αλεπού τη χάρη, Ο λύκος σαν γεράσει, μασκαράς των σκυλιών γίνεται, Ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται, το πρόβατο που φεύγει απ? το μαντρί το τρώει ο λύκος, κ. α.)

Δεν είναι μόνο πρώτος στην κακία, όπως υποστηρίζουν κάποιοι, είναι πρώτος και στη σοφία του λαού. Και αυτό ίσως να σημαίνει ότι ο λύκος είναι το άγριο ζώο που αγαπάμε να μισούμε ή που κατά βάθος θαυμάζουμε περισσότερο.

Η σχέση του ανθρώπου με τον λύκο είναι ιδιαίτερα έντονη σε πολλές δομές της ελληνικής γλώσσας και της σκέψης, όπως και στις παροιμίες. Στις παροιμίες ως γνωστόν αποτυπώνεται η ψυχοσύνθεση του λαού, ο τρόπος σκέψης και η καθημερινότητα του.

pinakio

ΖΩΑ ΥΠΟ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ:ΛΥΚΟΣ

Βασίλειο:Ζώα (Animalia)

Φύλο:Χορδωτά (Chordata)

Κλάση:Θηλαστικά (Mammalia)

Τάξη:Σαρκοφάγα (Carnivora)

Οικογένεια:Κυνοειδή (Cani dae)

Γένος:Canis

Είδος:Canis lupus

Ο λύκος αποτελεί το μεγαλύτερο εκπρόσωπο της οικογένειας των κυνοειδών, η οποία με τη σειρά της ανήκει στη τάξη των σαρκοφάγων. Ο πρώτος πρόγονος του λύκου εμφανίστηκε πριν από 54 εκατ. χρόνια στη Β. Αμερική ενώ πήρε τη σημερινή του μορφή πριν 1,5 εκατομμύριο χρόνια. Ο λύκος (Canis lupus) υπήρξε το θηλαστικό με τη μεγαλύτερη γεωγραφική εξάπλωση στον πλανήτη μας. Στις μέρες μας υπάρχουν δύο είδη λύκων, o γκρίζος λύκος (Canis lupus) και ο κόκκινος λύκος (Canis rufus).   Ο κόκκινος ζει μόνο στις νοτιοανατολικές ακτές των ΗΠΑ και στο Μεξικό, ενώ ο γκρίζος έχει εξάπλωση σε όλο σχεδόν τον πλανήτη. Προτιμά τα μεγάλα πυκνά δάση. Μερικές φορές όμως πηγαίνει και σε πεδινές περιοχές που γειτονεύουν με δάση. Στη χώρα μας εμφανίζεται το είδος του γκρίζου λύκου με καφέ τρίχωμα και γκρίζα ράχη στις ορεινές περιοχές της Κεντρικής και Βόρειας Ελλάδας.

Σωματικά χαρακτηριστικά

Η διάρκεια ζωής του φτάνει τα 16χρόνια. Το βάρος του ενήλικου ατόμου φτάνει ως 60 κιλά, το μήκος του φθάνει το 1 με 1,5 μέτρο και το ύψος του τα 90 εκατοστά. Η κατασκευή του λύκου, ψηλά πόδια, φαρδύ πέλμα του επιτρέπουν να περπατά με άνεση στο χιόνι. Καθημερινά διανύει μεγάλες αποστάσεις για να βρει την τροφή του και μπορεί να αναπτύξει ταχύτητα 40-50 χιλιομέτρων. Το χρώμα του διαφέρει από εποχή σε εποχή. Το χειμώνα είναι γκρίζος στο πάνω μέρος και το καλοκαίρι κιτρινογκριζωπός. Επίσης έχει φουντωτή μακριά ουρά. Ο λύκος έχει εξελιχθεί ώστε να τρέφεται κυρίως με σάρκες. Το κρανίο του είναι μεγάλο σε σχέση με το σώμα του. Το ζώο διαθέτει συνολικά 42 δόντια με χαρακτηριστικούς τους μεγάλους κυνόδοντες. Το δάγκωμά του έχει απίστευτη δύναμη. Τα πέλματά του είναι στραμμένα προς τα έξω για να μπορεί να έχει καλύτερη ισορροπία και να βαδίζει στο χιόνι. Η όσφρηση είναι η ισχυρότερη αίσθηση του λύκου, καθώς μπορεί να εντοπίσει το θήραμά του σε απόσταση 3χμ. μόνο από τη μυρωδιά.

Διατροφή

Ο λύκος είναι ζώο σαρκοφάγο και τρέφεται κυρίως με άγρια φυτοφάγα (ελάφι, ζαρκάδι, αγριογούρουνο, αγριόγιδο), διάφορα μικρά θηλαστικά, τρωκτικά και κτηνοτροφικά ζώα (πρόβατα, γίδια). Τρώει όμως και φρούτα όπως σταφύλια, μούρα και σύκα. Δεν έχει μόνιμη κατοικία και κινείται διαρκώς σε αναζήτηση περιοχών που του εξασφαλίζουν τροφή. Κυνηγά συνήθως τη νύχτα, ενώ την ημέρα κρύβεται σε υπόγειες στοές ή κοιλότητες βράχων.

Στις μεσογειακές χώρες (συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας) ο λύκος λόγω έλλειψης άγριων ζώων αναγκάζεται να επιτεθεί και σε κοπάδια από γιδοπρόβατα και σπανιότερα σε βοοειδή. Σε περίπτωση που το κοπάδι δεν μπορεί να γλιτώσει τότε οι λύκοι σκοτώνουν μεγάλο αριθμό αιγοπροβάτων. Αυτή η αντίδραση θεωρείται φυσιολογική δεδομένου ότι τα ζώα προσπαθούν να εξασφαλίσουν τροφή για μελλοντική κατανάλωση.

Κοινωνική οργάνωση ? Αγέλη

Κοινό χαρακτηριστικό όλων των πληθυσμών του λύκου είναι η κοινωνική οργάνωση σε μικρές ή μεγάλες ομάδες (τις αγέλες). Οι αγέλες που σχηματίζουν οι λύκοι στην Ελλάδα περιλαμβάνουν συνήθως 6 με 7 μέλη και σχεδόν ποτέ δεν υπερβαίνουν τα  13-15 άτομα. Αντίθετα στην Αλάσκα έχουν καταγραφεί και αγέλες 30 ατόμων.

Τα μέλη κάθε αγέλης επικοινωνούν μεταξύ τους με ήχους και σήματα. Σε κάθε αγέλη υπάρχει ένα κυρίαρχο αρσενικό που μαζί με ένα θηλυκό, αποτελούν το κυρίαρχο ζευγάρι της αγέλης. Το ζευγάρι μένει ενωμένο για όλη τη διάρκεια της ζωής τους εκτός αν κάποιο άλλο αρσενικό νικήσει το κυρίαρχο και πάρει τη θέση του ή κάποιο μέλος του ζευγαριού πεθάνει. Το κυρίαρχο αρσενικό είναι ο αρχηγός στο κυνήγι. Είναι ακόμη υπεύθυνος για τον καθορισμό των ορίων της περιοχής, όπου κινείται η αγέλη, τα οποία δεν πρέπει να παραβιάζονται από άλλη.

Αναπαραγωγή

Οι λύκοι ζευγαρώνουν νωρίς την άνοιξη (Φεβρουάριο ως Απρίλιο). Μετά από εγκυμοσύνη 2 μηνών η λύκαινα γεννάει 3-7 μικρά. Το πρώτο διάστημα όσο τα μικρά θηλάζουν, η λύκαινα δεν τα εγκαταλείπει καθόλου και συντηρείται από το αρσενικό. Σε δύο μήνες περίπου τα μικρά είναι σε θέση να φάνε κρέας.

Την ανατροφή των μικρών αναλαμβάνουν εκτός από τους γονείς και η υπόλοιπη αγέλη φέρνοντας τροφή και παρέχοντάς τους προστασία. Τα μικρά μένουν με τους γονείς τους για ένα χρόνο τουλάχιστο. Ο ερχομός του χειμώνα βρίσκει τα μικρά αρκετά ώριμα να ακολουθήσουν τις μετακινήσεις της αγέλης και να μάθουν τα μυστικά του κυνηγιού και της επιβίωσης. Στην ηλικία των 22 μηνών ολοκληρώνεται η ενηλικίωσή τους και εγκαταλείπουν σταδιακά την περιοχή που γεννήθηκαν, αναζητώντας τη δική τους επικράτεια.

Καταγωγή

Ο Λύκος (Canis lupus) είναι θηλαστικό της τάξης των Σαρκοφάγων. Στην οικογένεια των Κυνοειδών ανήκουν επίσης ο το τσακάλι, η αλεπού και ο σκύλος. Έχει κοινή καταγωγή με τον σκύλο (Canis lupus familiaris) και θεωρείται πρόγονος όλων των ειδών σκύλων που υπάρχουν σήμερα.

Κίνδυνοι ? Απειλές

Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία και το Δασικό Κώδικα, από το 1969 απαγορεύεται η σύλληψη και η κατοχή του λύκου από ιδιώτη. Ο σημαντικότερος παράγοντας που επιδρά αρνητικά στην επιβίωση του λύκου είναι οι ανθρωπογενείς δραστηριότητες:
1.
Η ανθρώπινη παρουσία ακόμα και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές, στέρησε από το λύκο τους φυσικούς του χώρους. Πολλά τεχνικά έργα, η διάνοιξη δασικών δρόμων, τα τουριστικά θέρετρα δεν έλαβαν υπόψη τους και την παρουσία του λύκου.
2.
Η επέκταση των βοσκοτόπων εις βάρος των δασικών εκτάσεων, οδήγησε στην υποβάθμιση των βιοτόπων του λύκου και στη μείωση της τροφής του (ελάφι, ζαρκάδι, αγριογούρουνο). Το παράνομο κυνήγι και η λαθροθηρία εξαφάνισε σε κάποιες περιοχές τα θηράματα των λύκων και έτσι κάποιες αγέλες αναγκάζονται να αναζητήσουν τη τροφή τους σε σκουπιδότοπους.
3.
Η παράνομη θανάτωση λύκων από ορισμένους κτηνοτρόφους για την προστασία των κοπαδιών τους αποτελεί το σημαντικότερο κίνδυνο για την επιβίωση του είδους.
4.
Παρατηρείται το φαινόμενο της παράνομης κατοχής λύκων από ιδιώτες, με τη δικαιολογία ότι χρειάζονται έναν "άγριο και δυνατό φύλακα".

Στην Ελλάδα από το 1993 ο λύκος συμπεριλήφθηκε στη λίστα των προστατευόμενων ειδών και απαγορεύτηκε η χρήση δηλητηρίων για την εξόντωσή του. Την τελευταία δεκαετία ο πληθυσμός του λύκου στη χώρα μας έχει σταθεροποιηθεί, αλλά ο κίνδυνος εξαφάνισής του υπάρχει ακόμη.

ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ

Ο Αρκτούρος είναι ένας σύλλογος που δραστηριοποιείται από το 1998 για τη διατήρηση των πληθυσμών του λύκου σε όλη την Ελλάδα καθώς και για τη βελτίωση της σχέσης λύκου και ανθρώπου.

Το Καταφύγιο του Λύκου από τον «Αρκτούρο»

«Το Καταφύγιο του Λύκου, αποτελεί  ένα μοναδικό εργαλείο ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού και της πολιτείας, με στόχο την αντιστροφή της αρνητικής, κατά παράδοση εικόνας, στην ανθρώπινη συνείδηση και κοινωνία, της αποσαφήνισης του ρόλου του υπερήφανου αυτού ζώου στα οικοσυστήματα στα οποία συμμετέχει και της τοποθέτησής του στο οικολογικό θώκο που του αρμόζει», λέει χαρακτηριστικά στο Πινάκιο η Διευθύντρια Επικοινωνίας του Αρκτούρου Βάσω Πετρίδου.
Στην συνέχεια αναφέρει πως τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι λύκοι είναι πολλά αυτή στιγμή. Επίσης  θέτει και ένα θέμα αυτό της αποκατάστασης της τιμής του λύκου. «Τα  προβλήματα είναι πολλά, όπως και οι προκλήσεις, από τη γλυκιά και εύθραυστη κοκκινοσκουφίτσα, μέχρι τη λαθροθηρία του λύκου και των φυσικών τροφικών πηγών του (ελάφια, ζαρκάδια, αγριόχοιροι και μικρά θηλαστικά). Στοιχεία της βιολογίας, της οικολογίας, των θρύλων και όλες οι απαιτούμενες ενέργειες για την αποκατάσταση της τιμής και της περηφάνιας της φύσης, που εκπροσωπεί ο λύκος αποτελούν τα εργαλεία για την καταπολέμηση της άγνοιας? που βάζει σε κίνδυνο την άγρια ζωή».

Δράσεις:
- Κάνουν συγκέντρωση των στοιχείων για την κατανομή και τον πληθυσμό του λύκου στην Ελλάδα.
- Παίρνουν προληπτικά μέτρα για την προστασία των κτηνοτρόφων. Δίνουν ποιμενικούς σκύλους (τσοπανόσκυλα) στους κτηνοτρόφους για τη φύλαξη των κοπαδιών και σε περίπτωση που θα έχουν απώλειες ζώων από επίθεση λύκων τους αποζημιώνουν.
- Επίσης ενημερώνει και ευαισθητοποιεί τους κατοίκους των ορεινών περιοχών για την ανάγκη της προστασίας του λύκου.
- Έχει δημιουργήσει το καταφύγιο του λύκου στην Αγραπιδιά της Φλώρινας για τη φιλοξενία λύκων που προέρχονται από αιχμαλωσία. Ακόμη, στον Αετό Φλώρινας υπάρχει ο Σταθμός του Περιβαλλοντικού Κέντρου όπου οι λύκοι δέχονται κτηνιατρική περίθαλψη πριν πάνε στο καταφύγιο. Το καταφύγιο είναι μια ειδικά περιφραγμένη ημιορεινή δασική έκταση περίπου 70 στρεμμάτων, στην οποία θα ζήσουν οι λύκοι αυτοί το υπόλοιπο της ζωής τους. Έχοντας εξοικειωθεί απόλυτα με τη ανθρώπινη παρουσία, μακριά από το φυσικό τρόπο επιβίωσης μιας αγέλης στην φύση, οι λύκοι αυτοί δεν μπορούν να επιβιώσουν μόνοι τους.

 

ΖΩΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΟΥ ΑΠΕΙΛΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ

Ο λύκος

Υπό εξαφάνιση ζώο στην Ευρώπη θεωρείται και ο λύκος. Η Ελλάδα είναι μια από τις ευρωπαϊκές χώρες όπου υπάρχει αρκετός πληθυσμός λύκων, αλλά ο αριθμός τους δε φαίνεται να ξεπερνά τους 500. Ζει σε όλη, σχεδόν, την ηπειρωτική χώρα, εκτός από την Πελοπόννησο απ' όπου εξαφανίστηκε τη δεκαετία του '40. Ζει, ακόμη, και στα βουνά της Στερεάς Ελλάδας, αλλά εκεί δεν υπάρχει μόνιμος πληθυσμός.

Η καφέ αρκούδα

Σύμφωνα με την ελληνική υπηρεσία του WWF, στη χώρα μας απειλείται η καφέ αρκούδα, ο πληθυσμός της οποίας υπολογίζεται στα 100 - 150 άτομα. Βρίσκεται στους κύριους ορεινούς όγκους της Βόρειας και Κεντρικής Πίνδου καθώς και της Δυτικής Ροδόπης.

Λύγκας

Ακόμη ένα είδος που κινδυνεύει, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε όλη την Ευρώπη, είναι ο λύγκας, το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό αιλουροειδές. Ελάχιστοι λύγκες ζουν πια στη χώρα μας εξαιτίας του κυνηγιού για τη γούνα του και γιατί πιστεύεται ότι κάνει ζημιές στην κτηνοτροφία. Υπάρχει, όμως, σε μικρούς αριθμούς στην Οροσειρά της Πίνδου καθώς και σε δάση στα βόρεια σύνορα της χώρας μας.

Tσακάλι (Canis aureus)

Το τσακάλι το συναντάμε σχεδόν σε όλες τις περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας. Το μοναδικό νησί όπου έχει επιβεβαιωθεί η παρουσία του είναι η Σάμος. Δεν έχει γίνει ακριβής εκτίμηση του πληθυσμού του, αλλά όλα τα στοιχεία δείχνουν μείωσή του.

Κόκκινο Ελάφι (Cervus elaphus)

Το ελάφι, το μεγαλύτερο φυτοφάγο ζώο της Ελλάδας, απειλείται με άμεση εξαφάνιση. Λόγω του υπερβολικού κυνηγιού, οι πληθυσμοί του μειώνονται και σήμερα έχει απoμείνει μόνο στη χερσόνησο της Σιθωνίας και στη Ροδόπη. Επιβιώνει, επίσης, επιτυχώς και στην Πάρνηθα.

Μαυρόγυπας (Aegypius monachus)

Ένα από τα πιο απειλούμενα αρπακτικά στην Ευρώπη είναι ο μαυρόγυπας. Κατά τους ιστορικούς χρόνους το είδος αυτό είχε μεγάλη εξάπλωση και υπήρχε σε χώρες όπως η Γαλλία, η Τσεχία, η Σλοβακία και η Ρουμανία.

Απειλές
Ο βασικός παράγοντας που έχει οδηγήσει στον περιορισμό του πληθυσμού του μαυρόγυπα είναι η έλλειψη τροφής. Η αλλαγή στον τρόπο ζωής των κατοίκων των αγροτικών περιοχών και -κυρίως- η ταφή των νεκρών ζώων, στερεί από αυτό το αρπακτικό την κυριότερη πηγή τροφής.

Ο Μαυρόγυπας είναι σπάνιο και τοπικό επιδημητικό είδος που έχει χαρακτηριστεί προστατευόμενο καθώς πλέον κινδυνεύει με εξαφάνιση στην Ελλάδα σύμφωνα με το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ειδών της χώρας.

Αγριόγιδο (Rupicapra rupicapra balcanica)

Σήμερα στην Ελλάδα υπάρχουν δεκαπέντε μικροί πληθυσμοί, διάσπαρτοι στη Β. και Ν. Πίνδο, στον Όλυμπο, στη Ρούμελη, στη Ροδόπη και σε ορισμένα ακόμα βουνά των συνόρων.

Μεσογειακή φώκια (Monachus monachus)

Η μεσογειακή φώκια είναι το πλέον απειλούμενο θηλαστικό στην Ευρώπη. Έχει εξαφανιστεί απ' τις ευρωπαϊκές ακτές της Μεσογείου, οπότε η σημασία της Ελλάδας για την προστασία του είδους είναι σημαντική. Οι αιτίες που την απειλούν με εξαφάνιση είναι η καταστροφή του βιοτόπου της, η θανάτωσή της από την άγνοια των ψαράδων που την κυνηγούν για τις ζημιές που κάνει στα δίχτυα τους, η μείωση της τροφής της και η ρύπανση της θάλασσας.

Θαλάσσια χελώνα (Caretta caretta)

Η καρέττα-καρέττα, στη Μεσόγειο, αναπαράγεται μόνο στην Ελλάδα, την Κύπρο και την Τουρκία, ενώ η πυκνότητα φωλιών που παρατηρείται στη Ζάκυνθο είναι η υψηλότερη του κόσμου.

Δελφίνι

Το δελφίνι είναι αναμφίβολα το αγαπημένο θηλαστικό των ελληνικών θαλασσών. Στη χώρα μας απαντώνται εννέα είδη από ένα σύνολο τριάντα δύο ειδών που παρατηρούνται παγκοσμίως.
Οι πρόγονοι των σημερινών δελφινιών εμφανίστηκαν πριν από 65.000.000 χρόνια. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι ήταν χερσαία θηλαστικά που με την πάροδο του χρόνου προσαρμόστηκαν στο υγρό στοιχείο και έγιναν αμφίβια, προτού εξελιχθούν σε θαλάσσια θηλαστικά. Επίσης ανέπτυξαν κάποιες ιδιαίτερες ικανότητες, όπως ο ηχοεντοπισμός που τους επιτρέπει να προσδιορίζουν αντικείμενα μέσω της εκπομπής ήχων (σαν ένα φυσικό ραντάρ).

Οι φυσικοί εχθροί των δελφινιών είναι ελάχιστοι. Κι όμως...τα δελφίνια κινδυνεύουν εξαιτίας ανθρωπογενών παραγόντων, όπως είναι:
* η τυχαία αιχμαλωσία τους σε αλιευτικά εργαλεία,
* η παράνομη αλιεία (π.χ. χρήση δυναμίτη),
* η θαλάσσια ρύπανση, και
* η εκ προθέσεως θανάτωσή τους.

 

SOS. Μέχρι το 2050, σε όλο τον πλανήτη θα έχουν εξαφανιστεί 1.000.000 είδη πουλιών και ζώων λόγω της ραγδαίας αλλαγής του κλίματος της γης.

Δημοσιεύθηκε στην Νέα Ελληνικά
View My Stats